Interview met Karijn Helsloot - winnaar AUV-alumnusprijs 2021

AUV-alumnusprijswinnaar Karijn Helsloot met de winnaar van de tweede prijs en publieksprijs Guy Wijnen (foto: Monique Kooijmans)

 

Tijdens de AUV-dag op zaterdag 6 november won Karijn Helsloot (Italiaanse taal- en letterkunde 1988, promotie Geesteswetenschappen 1995) de AUV-alumnusprijs 2021 voor haar stichting Taal naar Keuze. Hiermee wil Helsloot bijdragen aan de taalvaardigheid van jongeren, omdat zij vindt dat alle jongeren de kans moeten krijgen om naast Nederlands en Engels meer talen te beheersen. We spraken Karijn over haar stichting, haar plannen en over de kansen die corona haar biedt.

 

Waarom denk je dat juist jij de AUV-prijs hebt gewonnen?

'Ik denk dat de jury inziet hoe groot het belang van talen is voor de jeugd. En tegelijkertijd dat er in het onderwijs veel te weinig mee gebeurt. Je ziet het effect op de UvA zelf ook, waar nog maar weinig studenten voor talen kiezen. Maar we moeten diegenen die potentieel geïnteresseerd zijn natuurlijk wel de kans geven. De Europese Commissie bepleit dat rond 2025 alle Europese burgers naast hun moedertaal minimaal twee andere talen beheersen. Aan het onderwijs de taak om dit te realiseren.'


Hoe draagt Taal naar Keuze daaraan bij?

'Wij helpen scholen met een bredere vorm van taalonderwijs. De inrichting van het Nederlandse onderwijs met klassen op leerjaar en schoolniveau laten roosters met meer keuzemogelijkheden, en dus ook meer talen, niet toe. Heel jammer, omdat veel leerlingen van huis uit al andere talen spreken. Het zou goed zijn als kinderen zelf kunnen kiezen welke talen ze willen leren. Dat motiveert ze, maar het is ook eerlijker. Want als je thuis Turks, Arabisch of Russisch spreekt, en je telt die taal niet mee in het onderwijs, dan zet je die leerlingen op achterstand.'


Waarom is het zo belangrijk dat jongeren meer talen spreken?

'Omdat onze samenleving multicultureel is en een enorme diversiteit aan talen kent, die je niet kunt negeren. Bovendien draagt de kennis van meer talen bij aan internationalisering en aan sociale integratie. Het biedt leerlingen de gelegenheid om de erfenis die ze hebben meegekregen – hun achtergrond en identiteit – te koesteren en te ontwikkelen. Die erfenis kunnen ze in woord en geschrift delen met andere leerlingen. Daarnaast maakt de kennis van meer talen het makkelijker om weer nieuwe talen te leren.'


Wat was voor jou de aanleiding om Taal naar Keuze op te zetten

'De directe aanleiding was een project dat ik deed in Amsterdam met de middelbare scholen van de Esprit-groep, met onder meer het 4e Gymnasium, het Berlage Lyceum en het Mundus College. In 2016 vroegen zij mij om een beleidsplan te schrijven om al hun leerlingen een extra taal te laten kiezen. Dit om internationalisering én kansengelijkheid en inclusie te bereiken via taalonderwijs. Het uitgangspunt was: waarderen van wat anderstalige leerlingen al kunnen en Nederlandstalige leerlingen er kennis van laten nemen. Van 2017-2019 hebben in totaal 450 leerlingen van zeven scholen lessen Arabisch, Chinees, Duits, Frans, Italiaans, Spaans, Russisch en Turks gekregen. Uiteindelijk hebben 260 leerlingen een certificaat van deelname gekregen met vermelding van hun taalniveau. Zeven leerlingen hebben eindexamen Arabisch en Turks kunnen doen en hebben dat glansrijk gehaald. Ruim dertig docenten hebben deelgenomen, onder meer van de UvA.'


Dat klinkt als een succes…

'Dat was het ook. Er was grote belangstelling en enthousiasme. En dus zetten we het project in 2019 om in de stichting Taal naar Keuze met het doel dit verder uit te bouwen. Ons plan was dat scholen allerlei moderne talen zouden opnemen in hun reguliere onderwijs en Taal naar Keuze inhuren voor het leveren van docenten. Maar toen gooide corona roet in het eten. Van de ene dag op de andere waren de directe toekomstkansen verkeken.'


Hoe sta je er nu voor?

'Niet opperbest, maar strijdlustig. Door corona hebben we ook nieuwe kansen ontdekt. Veel schooldirecteuren vinden het lastig om meer taalonderwijs op te nemen in hun programma, vanwege complexe roosters en financiën. Maar die twee argumenten kunnen we nu weerleggen doordat leerlingen samen in onlineklassen zitten. Ze hoeven daardoor niet meer te reizen en het drukt kosten. Bovendien krijgen veel scholen nu overheidssubsidies om corona-achterstanden weg te werken. Dat geld kunnen ze ook besteden aan extra taalonderwijs. Ik ben bezig om scholen daarmee over de streep te trekken.'


In hoeverre heeft je UvA-studie hieraan bijgedragen?

'Ik ben altijd geïnteresseerd geweest in taal. Begin jaren tachtig studeerde ik Italiaanse taal- en letterkunde, met Algemene Taalwetenschappen en Taalfilosofie als verzwaarde bijvakken. In 1995 ben ik gepromoveerd in de zinsfonologie: de ritmische structuur van taal. Wat me altijd het meest heeft gefascineerd zijn de overeenkomsten van talen. Want hoe vreemd en verschillend ze ook kunnen klinken, als je inzoomt, kun je heel veel overeenkomsten ontdekken. Ik beleef daar enorm veel plezier aan. En die instelling en mijn ervaring komen me natuurlijk bij Taal naar Keuze goed van pas.'


Maak je gebruik van je alumni-netwerk?

'Ik heb nog veel contacten bij de UvA. Zo heb ik docenten en alumni ingezet bij het onderwijs aan de Espritscholen en werk ik nu nog steeds veel samen met stagiairs van de UvA. Jaarlijks verzorg ik gastcolleges over meertaligheid. En met medewerking van taalwetenschappers van de UvA en met steun van de Taalunie hebben we dit jaar een film gemaakt: Het Nederlands en de andere talen: samen op school. In het bestuur en in de raad van advies van de stichting zitten allerlei UvA-alumni. De samenwerking met de UvA blijft doorgaan!'


Wat ga je doen met het prijzengeld?

'Heel veel. We staan door de huidige situatie met 2–0 achter. Lees: we hebben momenteel enkel kosten. En daarvoor is die 3000 euro heel welkom. Ik ben momenteel overal aan het lobbyen. Bij scholen om directies mee te krijgen en bij de UvA om docenten te leveren. Maar ik klop ook aan bij fondsen, donateurs en gemeentes om subsidies los te peuteren. Tenslotte is de samenleving waarin wij leven gebaat bij talenkennis. Iedereen wil zich gewaardeerd en begrepen voelen, iedereen wil zijn vleugels kunnen uitslaan, en dat lukt met de talen die je spreekt. En als je die talen leert in het onderwijs, dan sla je niemand over.' 

 

Lees meer over Taal naar Keuze


24 november 2021

Ander nieuws